بازتاب اسطوره و کیش مانی در مسیحیّت
چکیده زیر خلاصه مقاله ای است که همراه با دوست و همکار عزیزم دکتر امن خانی نوشته و در مجله تاریخ ادبیات دانشگاه شهید بهشتی، شماره 3/73 زمستان 1392 منتشر شده است
چکیده:
ماني يكي از پيامبران ايران باستان است كه دين گنوسي و جهان شمول مانويت را پايهگذاري كرد. او در 14 آوريل 216 ميلادي از پدري اهل همدان و مادري اشكاني در آسورستان بين النهرين به دنيا آمد. او از زمان جواني زندگيش را وقف تبليغات مانويت كرد. ماني و پيروانش مذهبي را تبليغ ميكردند كه كاملاً مبتني بر ثنويت ايراني بود، يعني دو قلمرو يا سلطنت وجود دارد: قلمرو نور و قلمرو تاريكي، خير و شر، خدا و ماده كه اين دو نيرو پيوسته با هم در حال جنگاند. در آن اهريمن نيروي آسماني ابدي است كه نتيجه سقوط از بهشت نيست. به اين نكته در اينجا بايد اشاره كرد كه اين ثنويت با ثنويت هلني كه مبتني بر تضاد روح و جسم است متفاوت است. تا سال 277 با تلاشهاي ماني اين آيين به خاطر سازماندهي مناسب و سيستم تعليماتي كه قابل سازگاري با هر فرهنگي بود توانست در غرب به سوريه، عربستان، بالكان، افريقا، اسپانيا، ايتاليا و... گسترش يافته و در شرق تا اقيانوس هند و درياي چين برسد. سرانجام موفقيت هاي ماني موبدان زرتشتي را چنان نگران كرد كه بهرام شاه را تحريك كردند كه او را زنداني كرد. با اين وجود زماني كه ماني در سن شصت سالگي در زندان درگذشت كتابهاي زيادي تأليف كرده و آييني جهاني را پايهگذاري كرده بود كه پيروان زيادي در سراسر جهان داشت. يكي از اين افراد آگوستين قديس است كه حدود ده سال از نيوشانهاي مانوي بود، اما حتي پس از پذيرفتن مسيحيت نيز ثنويت مانوي را نگه داشت. هدف مقاله اين است كه با توجه به آثار تاريخي، فلسفي و سياسي ثابت كند آگوستين از جهان بيني مانوي براي پيريزي شالوده فلسفه سياسي خود استفاده كرد.
کلمات کلیدی: مانويت، آگوستين، فلسفه سياسي، جهان بيني ثنوي.
